Luchtvochtigheid in de slaapkamer: ideale waarden en meten

De vraag naar de juiste waarden krijgen we het vaakst als het om binnenlucht gaat. Dit artikel beantwoordt die vraag voor de slaapkamer. Hoe je een luchtbevochtiger in het algemeen instelt, schoonmaakt en neerzet, lees je in onze gids Een luchtbevochtiger goed gebruiken.

01. Welke luchtvochtigheid is ideaal in de slaapkamer?

40 tot 60 % relatieve luchtvochtigheid, in het stookseizoen 40 tot 50 %. Het bereik van 40 tot 60 % komt uit een veel geciteerd overzichtsartikel (Arundel et al., 1986): daarbinnen blijven de meeste nadelige effecten van te droge en te vochtige lucht zo klein mogelijk. Voor de winter is het Duitse Umweltbundesamt strenger en noemt het als vuistregel onder 50 % in niet of slecht geïsoleerde woningen. Voor de slaapkamer raadt het een kamertemperatuur van 17 °C aan.

02. Waarom is de slaapkamer in de winter een apart geval?

In de slaapkamer komen twee dingen samen die elkaar tegenspreken. 's Avonds is de lucht na het luchten vaak erg droog. 's Ochtends is ze vochtig, omdat je adem en huid 's nachts vocht afgeven terwijl de deur dicht is. Daar komt de temperatuur bij: de slaapkamer is de koelste kamer in huis, en koele lucht bereikt bij dezelfde hoeveelheid water een hogere relatieve luchtvochtigheid.

Waarom de lucht in de winter überhaupt zo droog wordt, laat een rekenvoorbeeld zien. Buitenlucht van 0 °C en 80 % relatieve vochtigheid bevat ongeveer 4 gram water per kubieke meter. Verwarmd tot 20 °C kan die lucht ruim 17 gram opnemen. Zonder andere vochtbron ligt de relatieve luchtvochtigheid daarna nog maar op ruim 20 %, bij 17 °C zou het bijna 30 % zijn.

Het probleem ontstaat op de koudste plekken: kozijnen, de buitenmuur achter de kledingkast, hoeken van de kamer. Daar koelt de lucht zo ver af dat er water neerslaat. Daarom is in de winter een waarde van 55 % midden in de kamer al grenswaardig als de muren slecht geïsoleerd zijn.

03. Hoe meet je de luchtvochtigheid in de slaapkamer goed?

1. Neem een digitale hygrometer. Eenvoudige apparaten zijn genoeg. Heb je er twee, zet ze dan een uur naast elkaar; wijken ze sterk af, neem dan het gemiddelde als richtlijn.
2. Zet hem op de juiste plek. Midden in de kamer op ongeveer tafelhoogte. Niet bij het raam, niet aan de buitenmuur, niet naast de verwarming of de luchtbevochtiger.
3. Lees twee keer per dag af. 's Avonds voor het slapen en 's ochtends voor het luchten. De ochtendwaarde laat zien of het te vochtig wordt, de avondwaarde of het te droog is.
4. Houd het een week bij. Losse waarden zeggen weinig. Na een week weet je of je een probleem hebt met droogte, met vocht of helemaal geen probleem.

04. Wat doe je als de lucht in de slaapkamer te vochtig is?

Te vochtige lucht is in de winter het vaakste en ernstigste probleem. Boven 60 % vinden schimmels en huisstofmijten goede omstandigheden. Hoe vaak dat voorkomt, laat een beoordeling van de Franse gezondheidsinstantie Anses uit 2016 zien: in 14 tot 20 % van de woningen in Frankrijk is er zichtbare schimmel, met aangetoonde gevolgen voor de luchtwegen.

• 's Ochtends eerst luchten: raam helemaal open, in de winter 5 tot 10 minuten, de verwarming daarbij lager zetten. Dat raadt het Umweltbundesamt meerdere keren per dag aan.
• Niet op een kiertje: een raam dat de hele tijd op een kier staat, koelt de muur af en hoort volgens het Umweltbundesamt bij de meest voorkomende oorzaken van schimmel.
• Niet laten afkoelen: houd 17 °C aan in plaats van de verwarming helemaal uit te zetten.
• Meubels verschuiven: zet kasten een paar centimeter van de buitenmuur af, zodat de lucht kan circuleren.
• Geen was drogen in de slaapkamer.
• Luchtbevochtiger uit, zolang de ochtendwaarde boven 60 % ligt.

Zijn er al schimmelplekken, dan is luchten alleen niet genoeg. Laat de oorzaak door een vakman onderzoeken, bij een huurwoning via je verhuurder.

05. Wat doe je als de lucht in de slaapkamer te droog is?

Geeft je hygrometer 's avonds regelmatig minder dan 40 % aan, dan is de lucht te droog. Typische signalen en huismiddeltjes beschrijft het artikel droge lucht in huis. Een overzichtsartikel uit 2018 (Wolkoff) beschrijft dat een hogere luchtvochtigheid de ervaren luchtkwaliteit en oogklachten kan verbeteren.

• Niet te warm stoken: elke graad extra verlaagt de relatieve luchtvochtigheid verder.
• Toch luchten: kort en krachtig luchten ververst de lucht zonder de muren af te koelen.
• Gericht bevochtigen: een luchtbevochtiger met vochtregeling verhoogt de waarde gecontroleerd. Stel de gewenste luchtvochtigheid in op 45 tot 50 %, niet hoger.

De Aero Pure Deluxe kun je instellen op een gewenste luchtvochtigheid vanaf 45 % en werkt onder 35 dB; op de laagste vernevelstand is dat voor de slaapkamer meestal genoeg. Afstand tot het bed, gebruik 's nachts en geluid komen aan bod in het artikel Luchtbevochtiger in de slaapkamer.

Onze aanrader

Aero Pure Deluxe luchtbevochtiger

Gewenste luchtvochtigheid instelbaar van 45 tot 80 %, onder 35 dB, schakelt automatisch uit als het waterreservoir leeg is.

Nu bekijken

06. Wat betekent luchtvochtigheid voor je slaap?

Eerlijk gezegd: minder dan vaak wordt beweerd. Goed onderzocht is de temperatuur. Een overzichtsartikel uit 2012 (Okamoto-Mizuno en Mizuno) laat zien dat hitte de slaap verstoort, en vochtige hitte nog meer, omdat je lichaam dan slechter warmte kwijt kan. Voor normale wintertemperaturen is er daarentegen geen bewijs dat een bepaalde luchtvochtigheid de slaap verbetert.

Wat je realistisch kunt verwachten: wie in zeer droge lucht slaapt, wordt vaker wakker met een droge mond, een droge neus en geïrriteerde ogen, en dat vinden veel mensen onprettig. Een waarde binnen het streefbereik haalt die storende factor weg. Voor een goede nachtrust tellen daarnaast een koele, donkere en stille kamer en een regelmatig ritme. Slaap je slecht na het sporten, begin dan daar. Of een blauw licht bril in de avond extra helpt, lees je in Blauw licht bril en slaap: wat het onderzoek zegt.

07. Voor wie is dit belangrijk, en waar liggen de grenzen?

Een blik op de hygrometer loont vooral in oudere huizen met koude buitenmuren, in kleine slaapkamers met twee personen en voor iedereen die 's ochtends beslagen ramen of 's avonds droge slijmvliezen heeft. Zoek je een apparaat, dan vind je de koopcriteria in Luchtbevochtiger kopen: waar let je op.

De grenzen: een luchtbevochtiger behandelt geen luchtwegaandoening, geen allergie en geen slaapprobleem. Heb je astma, een schimmelallergie of aanhoudende klachten, overleg dan met je arts voordat je de luchtvochtigheid verandert.

Conclusie

De ideale luchtvochtigheid in de slaapkamer ligt tussen 40 en 60 %, in het stookseizoen tussen 40 en 50 % bij een kamertemperatuur rond 17 °C. Dat is vooral belangrijk in koele slaapkamers in oudere huizen die 's ochtends te vochtig en 's avonds te droog zijn. Een goede luchtvochtigheid maakt de lucht prettiger, maar is geen slaapmiddel: bij schimmel helpt alleen het zoeken naar de oorzaak, bij klachten de arts.