Blauw licht bril met rode of oranje glazen? Verschil en gebruik

Eerst even de context: of een blauw licht bril je slaap verbetert, is in studies niet eenduidig vastgesteld. Het uitgebreide overzicht van het onderzoek staat in onze gids Blauw licht bril en slaap: wat studies laten zien. Hier gaat het om de praktische vraag die daarna komt: als je een bril wilt gebruiken, welke tint past dan wanneer?

Wat is het verschil tussen rode en oranje glazen?

Een getint glas werkt als een kleurfilter. Het laat langgolvig licht door, dus geel, oranje en rood, en houdt kortgolvig licht tegen. Hoe verder de tint richting rood gaat, hoe meer van het spectrum wordt afgesneden: eerst blauw, dan ook blauwgroen en een deel van groen.

Voor je slaap is dat relevant, omdat de cellen in je netvlies die je biologische klok aansturen het sterkst op blauw reageren. Een studie uit 2001 (Brainard et al.) vond de sterkste onderdrukking van melatonine bij golflengtes tussen 446 en 477 nanometer. Iets langere golflengtes werken nog wel, maar zwakker. Een rode tint vangt dus ook de randgebieden af die een oranje tint deels doorlaat.

De prijs daarvoor is je kleurwaarneming. Door oranje glazen ziet de wereld er warmer uit, maar rood, geel en groen kun je nog goed onderscheiden. Door rode glazen lijken veel kleuren op elkaar, en blauw ziet er heel donker uit. Voor een avond op de bank maakt dat niet uit, voor een Excel-sheet of een kleurrijk gamemenu in de middag wel.

Rood en oranje direct vergeleken

De filterwaarden in deze tabel zijn opgaven van de fabrikant uit onze productgegevens. Onafhankelijke metingen van de lichtdoorlaat hebben we niet.

Wat laten studies zien over oranje en rode glazen?

Eerlijk gezegd: het onderzoek heeft vooral naar oranje en amberkleurige glazen gekeken. Een studie uit 2006 (Sasseville et al.) stelde 14 mensen 's nachts bloot aan fel licht. Met oranje glazen veranderde het melatonine niet significant, met grijze glazen met dezelfde helderheid daalde het met 46 procent. Een gerandomiseerde studie uit 2018 (Shechter et al.) met 14 mensen met symptomen van slapeloosheid gebruikte amberkleurige glazen gedurende 2 uur voor het slapen. De deelnemers meldden dat ze beter sliepen; objectief was alleen de slaaptijd langer.

Een studie die rode en oranje glazen direct vergelijkt bij slaap, hebben we bij ons onderzoek niet gevonden. De logica achter de rode bril voor de laatste uren is natuurkundig te volgen, omdat hij meer kortgolvig licht tegenhoudt. Dat je er beter mee slaapt dan met een oranje bril, is echter niet bewezen. Ook voor blauw licht brillen in het algemeen beoordeelt een Cochrane-review uit 2023 het bewijs voor slaap als zeer onzeker.

Wanneer draag je welke bril?

Het makkelijkst is denken in momenten van de dag. Overdag is fel licht juist goed voor je ritme, je hoeft het niet helemaal te blokkeren. 's Avonds draait dat om.

• Overdag op kantoor of thuis werken: oranje, als je de warmere tint prettig vindt. Tegen vermoeide ogen is het nut volgens Cochrane niet bewezen; dat is goed om te weten.
• Gamen of streamen in de middag en vroege avond: oranje. Je herkent menu's, kaarten en kleuren in het spel nog goed.
• De laatste 1 tot 2 uur voor het slapen: rood. Hier telt maximale filterwerking meer dan kleurechtheid.
• Na een late dienst of een nachtvlucht: de bril die past bij wat je daarna van plan bent. Wil je snel slapen, dan rood. Voor ploegendienst zijn er aparte adviezen; heb je problemen, bespreek ze dan met je bedrijfsarts.

Hoe zo'n avond er concreet uit kan zien, laat ons plan voor lange gamenachten rond de release van GTA 6 zien.

Heb je beide brillen nodig?

Niet per se. Het hangt ervan af wanneer je achter schermen zit. Twijfel je, begin dan met de variant voor het moment van de dag waarop je het langst naar schermen kijkt. Na twee, drie weken weet je of je hem echt draagt en of je voor de avond of de dag nog iets mist. Zo koop je niets wat later in het etui blijft liggen.

De rode blauw licht bril voor de avond en de oranje blauw licht bril voor overdag hebben hetzelfde montuur en dezelfde coatings en verschillen alleen in tint.

Waar je op let bij een blauw licht bril

Voor beide tinten geldt: een paar punten bepalen of je de bril in het dagelijks leven echt draagt:

• Zichtbare tint: voor de avond telt een krachtig getint glas. Een nauwelijks zichtbaar laagje filtert te weinig.
• Gewicht en pasvorm: een bril die knelt, leg je na tien minuten weg. Onze monturen wegen 20 g en zijn er hoekig (141 mm montuurbreedte) of rond (139 mm).
• Antireflectie: getinte glazen weerspiegelen anders lampen en schermen. Beide varianten hebben een antireflectie- en een krasbestendige laag.
• Eerlijke informatie: let erop of een aanbieder percentages noemt en uitlegt waarvoor de bril bedoeld is. Beloftes als "geneest slaapproblemen" zijn een waarschuwingssignaal.

Typische fouten met rode en oranje brillen

De meeste problemen hebben niets met de tint te maken, maar met het gebruik:

• Bril af, telefoon aan: wie de rode bril afzet en in bed nog tien minuten scrollt, krijgt het licht weer ongefilterd binnen.
• Oranje tot het inslapen onder fel plafondlicht: dim voor de laatste fase liever het licht en wissel naar rood.
• Rood al in de middag: dat is onnodig en maakt het dagelijks leven lastig. Overdag is licht juist nuttig voor je ritme.
• Onregelmatige slaaptijden: geen enkele tint compenseert dat je elke avond op een ander tijdstip naar bed gaat.

Voor wie een blauw licht bril geschikt is en voor wie niet

Past goed als je

• 's avonds regelmatig achter je console, pc of tablet zit
• een vaste avondroutine wilt opbouwen die de dag duidelijk afsluit
• overdag lang achter een scherm zit en de warmere kleurtint prettig vindt

Niet geschikt of niet genoeg als je

• met getinte glazen auto zou moeten rijden
• voor je werk kleurecht moet werken
• al weken slecht slaapt. Laat dat door een arts nakijken; een bril is geen behandeling.

Meer achtergrond over slaap en herstel vind je in onze gidsen over herstel.

Conclusie

Oranje is de bril voor overdag en de vroege avond, rood die voor de laatste 1 tot 2 uur voor het slapen, omdat hij meer filtert maar de kleuren sterk verandert. Allebei is vooral de moeite waard als je overdag en 's avonds veel achter schermen zit; anders is de variant voor je belangrijkste moment genoeg. Studies hebben vooral oranje en amberkleurige glazen getest, een voordeel van rood bij slaap is niet direct bewezen, en bij aanhoudende slaapproblemen vervangt geen enkele bril een bezoek aan de arts.